Tóm tắt AI
Hiển thị thêm
Nhanh chóng nắm bắt nội dung bài viết và đánh giá tâm lý thị trường chỉ trong 30 giây!
Nếu bạn quan tâm đến tiền điện tử, thì bạn có thể đã nghe nói về hard fork. Vậy hard fork là gì? Ưu và nhược điểm ra sao? Trong bài này, Bybit sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về hard fork và tại sao chúng là một phần quan trọng của blockchain.
Ngoài ra, chúng ta cũng sẽ thảo luận về một số ví dụ của hard fork đã xảy ra, chẳng hạn như Bitcoin Cash và Ethereum Classic.
Về cơ bản, hard fork chia một blockchain thành hai, với sự thay đổi trong code của blockchain, nghĩa là hiện có hai phiên bản.
Một hard fork tạo ra hai phiên bản của blockchain không tương thích với nhau. Điều này có nghĩa là các nút mạng chạy trên phiên bản mới của blockchain sẽ không nhận ra các giao dịch.
Một trong những cuộc chia tách đáng chú ý nhất của Bitcoin diễn ra vào ngày 1/8/2017, tạo ra đồng Bitcoin Cash. Nguyên nhân xuất phát từ tranh cãi trong cộng đồng Bitcoin về giới hạn kích thước khối nhằm cải thiện tốc độ xử lý giao dịch. Bitcoin Cash ra đời với khối lớn hơn (8MB thay vì 1MB của Bitcoin).
Ngay sau khi xuất hiện, BCH nhanh chóng vươn lên top các đồng tiền điện tử lớn theo vốn hóa, trở thành lựa chọn thay thế Bitcoin và nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận nhà đầu tư.
Sự kiện hard fork của Ethereum diễn ra sau vụ DAO hack năm 2016. Cộng đồng đã quyết định tạo ra một nhánh mới để hoàn trả số tiền bị đánh cắp, từ đó chia thành hai chuỗi: Ethereum (ETH) tiếp tục phát triển theo hướng mới, còn Ethereum Classic (ETC) giữ nguyên cơ chế ban đầu.
Ethereum Classic hoạt động dựa trên triết lý "Code is Law", nghĩa là các giao dịch đã ghi trên blockchain sẽ không thể bị thay đổi. Nguyên tắc này thu hút những người đề cao tính bất biến và phân quyền. Tuy nhiên, ETC từng phải đối mặt với nhiều cuộc tấn công 51%, điển hình là các năm 2019 và 2020, trong đó riêng năm 2020, mạng lưới thiệt hại khoảng 807,000 ETC (~5,6 triệu USD).
Sự kiện The Merge đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử Ethereum khi chuyển đổi từ Proof of Work (PoW) sang Proof of Stake (PoS). Mục tiêu chính là tăng hiệu suất, tiết kiệm năng lượng và nâng cao tính bảo mật cho mạng lưới.
Nhờ thay đổi này, mức tiêu thụ năng lượng của Ethereum giảm tới 99,95%, khiến nó trở thành lựa chọn hấp dẫn với những nhà đầu tư quan tâm đến yếu tố môi trường. Trước thời điểm The Merge (9/2022), giá ETH đã tăng mạnh từ khoảng 2,500 USD (đầu năm) lên 3,500 USD (tháng 8/2022). Sau khi hợp nhất, giá có biến động ngắn hạn nhưng về dài hạn ổn định hơn, dao động 1,600–2,000 USD trong nửa năm tiếp theo.
Theo dữ liệu từ CoinMarketCap và CoinGecko, vốn hóa của Ethereum tăng đáng kể sau The Merge, tiếp tục khẳng định vị thế đồng tiền mã hóa lớn thứ 2 sau Bitcoin.
Các đợt hard fork không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn thể hiện sự tiến hóa và sáng tạo không ngừng trong thế giới blockchain. Chúng phản ánh khả năng cộng đồng thích ứng trước thách thức, cải tiến hệ thống và mở ra những hướng đi mới nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người dùng.
Bên cạnh những lợi ích rõ rệt, hard fork cũng tiềm ẩn nhiều vấn đề phức tạp cần được cân nhắc.
Nói chung, những hard fork blockchain xảy ra như một cách để đáp ứng nhu cầu của cộng đồng bằng cách sử dụng/khai thác một loại tiền điện tử cụ thể. Chúng có thể cần thiết do lỗi trên phiên bản phần mềm cũ hơn, để thêm các chức năng mới, hoặc do sự bất đồng giữa cộng đồng tiền điện tử về hướng mà tiền điện tử hướng đi.
Thật vậy, tại thời điểm viết bài, nhiều người trong thế giới crypto đang chờ đợt hard fork Beacon Chain Ethereum 2.0 được mong đợi từ lâu, được thiết lập để cung cấp một số nâng cấp cho Ethereum 2.0, chẳng hạn như cung cấp cho các nút mạng khả năng chạy trên các thiết bị di động.
Mặt khác, hard fork cũng có thể là một phần của chiến dịch quảng bá nhằm thu hút sự chú ý đến một loại tiền điện tử mới. Ví dụ, tất cả những người sở hữu Bitcoin vào tháng 10 năm 2017, đều đủ điều kiện thu được cùng một số tiền bằng Bitcoin Gold theo chiến dịch airdrop. Điều này nhằm đánh dấu hard fork Bitcoin Gold.
Một hard fork có thể xảy ra trong bất kỳ blockchain nào, không chỉ trong mạng lưới Bitcoin hay trên Ethereum, như trường hợp của đợt hard fork Cardano Mary vào tháng 3 năm 2021.
Thực tế có nhiều lý do khác nhau khiến hard fork có thể xảy ra, ngoài những lý do đã đề cập ở trên.
Một lý do khác khiến hard fork xảy ra là để hoàn tiền cho người dùng nếu xuất hiện vi phạm bảo mật hoặc tin tặc tấn công trên mạng lưới blockchain. Trong trường hợp như vậy, các giao dịch được thực hiện từ một ngày được chỉ định bởi những kẻ tấn công sẽ không còn hợp lệ. Điều này xảy ra bởi vì thông thường các nhà phát triển sẽ nhanh chóng sửa các lỗ hổng mới bị khai thác sau vụ tấn công.
Lỗ hổng như vậy trong code của dự án DAO thực sự là lý do tại sao Ethereum Classic được hard fork mà chúng ta sẽ thảo luận chi tiết sau.
Trong một giao thức phổ biến như Bitcoin, những coders khác nhau từ khắp nơi trên thế giới liên tục cải tiến nó bằng cách đề xuất các nâng cấp cụ thể. Trong trường hợp của Bitcoin, có toàn bộ danh sách những BIP (Đề Xuất Cải Tiến Bitcoin). Đối với Ethereum, có một danh sách các EIP (Đề Xuất Cải Tiến Ethereum).
Một ví dụ điển hình về những thứ đang diễn ra trong các đợt fork này được đưa ra vào năm 2019 bởi chính người sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin: “Trong vòng một đến hai năm tới, chúng ta sẽ cùng nhau tham gia vào cuộc hành trình thú vị này nhằm đưa hệ sinh thái Ethereum và nâng cấp nó lên một phiên bản mới và an toàn hơn… trên mọi mặt. Vậy nên, những điều này sẽ sớm ra mắt, có nhiều sự phát triển hơn để rollup, có nhiều sự phát triển hơn đối với công nghệ mở rộng quy mô, cải tiến bảo mật, bao gồm ví, bao gồm cả ứng dụng khách, bao gồm rất nhiều thứ, cải tiến khả năng sử dụng, hoàn thiện sự riêng tư.”
Chuyển sang phần tiếp theo của cuộc thảo luận, bây giờ chúng ta hãy xét đến sự khác biệt giữa hard fork và soft forks, nhưng trước tiên nhà đầu tư cần biết soft forks là gì.
Soft fork là một bản nâng cấp phần mềm tương thích ngược với các phiên bản cũ hơn của blockchain. Điều này có nghĩa là những thợ khai thác chưa nâng cấp lên phiên bản mới hơn của phần mềm vẫn có thể tham gia xác thực và xác minh các giao dịch.
Việc triển khai một soft fork dễ dàng hơn nhiều so với một hard fork vì chỉ phần lớn thợ khai thác cần nâng cấp.
Tuy nhiên, hãy lưu ý rằng thợ khai thác chưa nâng cấp sẽ bị ảnh hưởng bởi soft fork.
Giả sử, bạn tạo ra một khối 1 megabyte như một công cụ khai thác không được nâng cấp. Bạn vẫn có thể xác thực các giao dịch sắp có. Tuy nhiên, bản cập nhật chỉ cho phép thêm khối 8 megabyte vào hệ sinh thái, do đó, bạn không thể thêm khối của mình vào blockchain.
Với suy nghĩ đó, bạn có thể nói rằng soft fork hoạt động như một động lực để các thợ khai thác nâng cấp phần mềm, hoặc là phải đối mặt với việc bị cản trở về các chức năng của họ.
Ví dụ về Hard Fork
Nói chung, ba trường hợp có thể xảy ra có nhiều khả năng xuất hiện nhất khi một cộng đồng quyết định hard-fork:
Ví dụ: Bitcoin Classic (BXC) và Bitcoin Unlimited hiện đang được hỗ trợ bởi các nhóm khai thác rất nhỏ, trong khi Bitcoin cũ tốt “vẫn là phiên bản tôi yêu thích”, như Shania Twain đã hát, nó là vua của những crypto trong cộng đồng crypto và hơn thế nữa.
Bitcoin Cash của Roger Ver, blockchain đã triển khai kích thước khối tăng lên 8 MB vào năm 2017 (kích thước khối 32 MB vào năm 2018). Giờ đây, tài sản kỹ thuật số trên nền tảng này, BCH, thoải mái nằm trong danh sách 20 loại tiền điện tử hàng đầu theo vốn hóa thị trường. Vậy nên, công bằng mà nói, nó đã thành công theo đúng nghĩa của nó.
Tất nhiên, BCH không phải là Bitcoin về mặt giá cả nhưng hãy xét đến những hard fork khác mà chúng ta đã đề cập ở đây, chúng đang được bán với giá dưới một đô la!
Bây giờ, Ethereum Classic là một ví dụ phù hợp, vậy nên hãy xem xét một cách chi tiết hơn.
Vào tháng 4/2016, một tổ chức tự trị phi tập trung kỹ thuật số, DAO, đã được thiết lập trên blockchain Ethereum để tạo ra một hình thức quỹ đầu tư mạo hiểm hướng đến nhà đầu tư.
Vào tháng 7 năm 2016, tin tặc đã khai thác một lỗ hổng trong code DAO, đánh cắp ETH trị giá $50 triệu. Kết quả là blockchain Ethereum đã được hard fork tại khối 1.920.000 để khôi phục tất cả số tiền của những người đã bị thiệt hại trong vụ tấn công. Điều này đã gây tranh cãi và dẫn đến việc duy trì blockchain chưa được fork ban đầu là Ethereum Classic (ETC), do đó chia mạng lưới thành hai blockchain hoạt động riêng biệt, mỗi blockchain có một loại tiền điện tử riêng.
Không nghi ngờ gì nữa, Ethereum là lực lượng thống trị ở đây. Ethereum ở một khoảng cách nào đó là tiền điện tử lớn thứ hai theo vốn hóa thị trường, trong khi tại thời điểm viết bài, Ethereum Classic thậm chí chưa lọt được vào top 50.
Nói về sự thống trị, như chúng ta đều biết và đã đề cập, Bitcoin là loại tiền điện tử phổ biến nhất hiện nay.
Trong thời gian gần đây, mối quan tâm đến “vàng kỹ thuật số” ngày càng tăng. Kết quả là mối quan tâm đến lịch sử, bao gồm cả hard fork của nó cũng tăng lên.
Hãy cùng nhìn lại lịch sử của hard fork Bitcoin:
Vậy bạn hãy nghĩ xem có bao nhiêu đề xuất cải tiến Bitcoin đã được đưa ra trong thập kỷ qua?
Câu trả lời là rất nhiều. Chính xác là 350, nhưng tất nhiên không phải tất cả chúng đều thành công.
Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều thời gian, blockchain là một công nghệ thiếu niên chỉ mới được đưa vào cuộc sống cách đây hơn 10 năm và chúng ta chắc chắn sẽ thấy nhiều fork khó hơn trong tương lai.
Vậy nên, về bản chất, hard fork là gì? Đó là một sự thay đổi mang tính sâu rộng trong blockchain, buộc tất cả các nút mạng đang hoạt động phải chuyển sang phiên bản mới hơn để hỗ trợ các chức năng đã được điều chỉnh.
Ngược lại, soft fork là bản nâng cấp phần mềm có khả năng tương thích ngược với phiên bản blockchain cũ. Điều này có nghĩa là những thợ đào chưa nâng cấp vẫn có thể tiếp tục tham gia xác thực và xử lý giao dịch, dù họ được khuyến khích cập nhật để đảm bảo hiệu quả tối đa.
Cả hard fork và soft fork đều giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của hệ sinh thái blockchain. Chúng giúp cộng đồng triển khai các thay đổi và nâng cấp lớn mà không cần đến một cơ chế quản trị tập trung.
Chính nhờ hard fork, blockchain và tiền mã hóa mới có thể tích hợp các tính năng và cải tiến mới theo thời gian. Nếu thiếu đi cơ chế này, mạng lưới sẽ phải dựa vào máy chủ tập trung để kiểm soát mọi hoạt động điều vốn đi ngược lại tinh thần phi tập trung. Tuy vậy, hard fork cũng mang đến không ít thách thức, và việc xử lý chúng đòi hỏi sự đồng thuận cao trong cộng đồng.
Lưu ý: Nội dung trên chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Người đọc nên tự tìm hiểu và cập nhật thông tin mới nhất trước khi đưa ra quyết định.
Không spam. Chỉ có nội dung hấp dẫn và cập nhật ngành trong không gian tiền điện tử