Tại Sao Các Vụ Rug Pull Crypto Lại Xảy Ra Trong DeFi Và Làm Cách Nào Để Phòng Tránh Việc Này

Nếu bạn đang đứng trên một tấm thảm và đột nhiên nó bị kéo ra từ phía bên dưới chân, trừ khi đó là một tấm thảm ma thuật nếu không bạn sẽ bị ngã xuống sàn. Tệ hơn nữa, bạn có thể làm đổ hoặc làm mất mọi thứ mà bạn nắm giữ tại thời điểm đó. Đây chính xác là lý do tại sao bạn cần lưu ý đến các vụ rug pull, đặc biệt là khi bạn đang giao dịch một tài sản crypto dễ biến động.

Trong bài hướng dẫn này, chúng tôi sẽ giải thích rug pull là gì, nó diễn ra như thế nào và làm cách nào để bạn phòng tránh chúng. Đây là những gì bạn cần biết để luôn đi trước đón đầu và giảm thiểu rủi ro. 

Rug Pull Crypto Là Gì?

Rug pull crypto xảy ra khi các nhà phát triển tạo ra một token được ghép cặp với một loại tiền điện tử giá trị, niêm yết chúng trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEXs), và sau đó rút toàn bộ số tiền ra sau khi các nhà đầu tư mua vào. 

Các vụ rug pull thường được gây ra bởi những kẻ lừa đảo có mục đích xấu, chúng dựng lên những lợi ích hấp dẫn xoay quanh một loại coin, sau đó từ bỏ dự án và cao chạy xa bay với số tiền đã rút. Các loại tiền điện tử này thường được ghép cặp với các chuỗi blockchain tiện ích đáng tin cậy, có thể là Ethereum hoặc Binance Chain. Điều này là do các nhà đầu tư, những người đã hoán đổi ETH của họ để lấy token được niêm yết, cho phép những người tạo ra token cơ hội để nhanh chóng rút ETH khỏi thanh khoản. Ví dụ, meme coin là một trong những hố sâu khiến các nhà đầu tư rơi vào tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội và kết quả là bị rug pull.

Một Vụ Rug Pull Xảy Ra Như Thế Nào?

Các vụ rug pull thường xảy ra trong không giantài chính phi tập trung (DeFi) bằng việc rút tiền khỏi một nhóm thanh khoản. Để hiểu sâu hơn, chúng ta cần biết cách mà các nhóm thanh khoản hoạt động.

Một nhóm thanh khoản là công cụ market maker hiệu quả cho các sàn giao dịch phi tập trung, điều này đồng nghĩa với việc nó cung cấp các lệnh mua và bán cho một token xác định. Vì không có một hệ thống tập trung nào tạo điều kiện cho các giao dịch nên các sàn giao dịch crypto cần một cách để giữ cho dòng lệnh được xuyên suốt. Việc niêm yết các token cũng trở nên dễ dàng trên sàn giao dịch phi tập trung vì không ai kiểm tra token.

Về cốt lõi, nhóm thanh khoản là một khoản tiền lớn của nhà đầu tư được khóa trong các cặp crypto cho phép người dùng giao dịch giữa các loại tiền điện tử khác nhau. Các cặp crypto thường bao gồm một loại tiền điện tử phổ biến như của Ethereum (ETH) vì nó là một token nền tảng được thiết lập ổn định với tính khả dụng cao. 

Để khuyến khích các nhà đầu tư nhóm các tài nguyên của họ và hoạt động như một nhà cung cấp thanh khoản (LP) thì phí giao dịch được tính theo các lệnh và được thưởng dựa trên tổng giá trị đặt vào nhóm thanh khoản (tương tự như cổ tức). Để đổi lấy crypto dành riêng cho nhóm trong ví của họ thì mỗi người dùng được hưởng 1% chi phí tổng. Số tiền đặt vào nhóm càng cao, nhà đầu tư càng kiếm được nhiều tiền.

Những người tạo ra các nhóm thanh khoản cung cấp lợi nhuận cao để giành được nhiều nhà đầu tư hơn. Hình dưới đây sẽ mô tả đơn giản cách các nhóm thanh khoản hoạt động.

Nguồn ảnh:  rskswap.com

Một khi những kẻ tạo ra vụ rug pull tích lũy được một lượng tiền lớn từ các nhà cung cấp thanh khoản với số vốn đáng kể thì chúng sẽ rút tất cả tài sản hiện có ra. Các loại coin sau đó được giao dịch trong một thị trường khác khiến các nạn nhân không thể tìm thấy được. Vì Ether thường được dùng làm loại tiền tệ giao dịch nên việc chuyển đổi giữa các ví khác nhau và làm chúng biến mất khỏi những người dùng khác là rất dễ dàng. Điều này làm mất tất cả các tài sản crypto chỉ để lại nhóm trống rỗng và không để lại một thứ gì cho các nhà cung cấp thanh khoản ngoài sự thất vọng. 

Tại Sao DEFI Là Nơi Thường Diễn Ra Các Vụ Rug Pull. 

Giống như tên của nó, các giao thức DeFi không có sự giám sát tập trung mà chỉ dựa vào các smart contract, điều này khiến nó trở thành mục tiêu béo bở cho các vụ rug pull DeFi. Chỉ trong 7 tháng đầu tiên của năm 2021, DeFi đã chứng kiến số lượng tội phạm đạt kỷ lục. Tuy nhiên, các nhà đầu tư đang dần hiểu ra vấn đề và số crypto bị đánh cắp trên các nền tảng DeFi đã giảm xuống 64%.

Với các dự án của DeFi, những kẻ xấu có thể tạo ra các token, nâng hồ sơ của họ lên và thu hút các nhà đầu tư. Bằng việc sử dụng các nền tảng DEX như SushiSwap hay Uniswap, các token được tạo ra và niêm yết mà không cần thông qua sự kiểm tra nào. Tất cả những gì mà những kẻ lừa đảo cần làm tạo ra một token với một vài giá trị rõ ràng, hứa hẹn với các trường hợp sử dụng và tạo ra sự hấp dẫn cho thị trường để các nhà đầu tư mua nó. 

Ngay khi tiền bắt đầu chảy vào dự án, giá trị của nó sẽ tăng lên và những người tạo lập sẽ bán các token này, việc này khiến giá trị của các token về 0. Về cơ bản, họ lấy số tiền đã hứa hẹn cho vào dự án để bán token cho chính họ, thu xếp đồ và bỏ trốn hay nói cách khác là rút thảm từ phía bên dưới chân của người mua. 

Vì không gian của DeFi không có các quy định nên nó dễ dàng trở thành mục tiêu của những tên tội phạm. 

Những Ví Dụ Thực Tế Về Các Vụ Rug pull

Các vụ rug pull trong thị trường tiền điện tử rất dễ xác định - sau khi sự việc đã rồi. 

Luna Yield

Vào tháng 8/2021, một nhóm tội phạm đã bỏ trốn với gần $7 triệu được lấy từ các nhà đầu tư trong một trong những vụ lừa đảo tiền điện tử trên DeFi lớn nhất cho đến nay. Tất cả các tài khoản truyền thông xã hội và trang web của Luna Yield, một dự án trên nền tảng DeFi Solana, đều bị khóa. Khi người dùng rút (hay “unstake”) tiền của họ, họ nhận thấy các nhóm thanh khoản trống rỗng. Họ đã trở thành nạn nhân của một vụ rug pull. 

Nguồn ảnh: chainbulletin.com

Thodex

Một trong những trường hợp được biết đến nhiều nhất năm 2021 là Thodex, một nền tảng có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ đã bị đóng cửa, và nhà sáng lập của nó là Faruk Fatih Özer, được cho là đã bỏ trốn sang Albania với số tiền của nhà đầu tư xấp xỉ $2 tỷ. Trên đường bỏ trốn, Özer đã bị truy nã quốc tế bởi Interpol và các cơ quan khác. Vào tháng 4, DEX bất ngờ bị đóng cửa. Người ta vẫn không biết số tiền bị mất kia đã đi đâu. 

Compounder Finance 

Năm 2021 cũng chứng kiến nền tảng DeFi Compounder Finance tạo ra một vụ rug pull trị giá hơn $10,8 triệu từ số tiền bị đánh cắp của khách hàng. Một bảng phân tích đã tiết lộ rằng các hợp đồng trị giá $5 triệu bằng Dai, $4,8 triệu bằng Ether và $750.000 bằng Wrapped Bitcoin (WBTC) đã được rút từ Compounder Finance. Trong một kế hoạch nghe có vẻ giật gân, thì nhóm tội phạm thay thế các hợp đồng đã được kiểm tra và bảo mật bằng những hợp đồng độc hại cho phép chúng đánh cắp số tiền đầu tư được khóa. Chúng cũng bắt chước tinh vi tên của Compound Finance, một giao thức thu lợi nhuận hợp pháp của DeFi để dụ các mục tiêu đầu tư.

Meerkat Finance

Vào tháng 3/2021, Meerkat Finance, một dự án lợi nhuận của DeFi sử dụng một loại tiền điện tử được fork của Yearn.finance, đã gây ra một vụ rug pull trị giá $31 triệu trong các tài sản crypto. Kênh Telegram chính thức của nền tảng này tuyên bố rằng kho smart contract của nó đã bị xâm phạm. Các cuộc điều tra cho thấy rằng có thể mã khóa riêng tư của người triển khai Meerkat đã bị xâm phạm hoặc sự cố xảy ra do các chủ sở hữu của dự án tự chỉ đạo.

WhaleFarm

Vào tháng 6 năm nay, WhaleFarm, một token của dự án DeFi cung cấp cho người dùng lợi nhuận chưa từng có để đổi lấy việc stake vào nhóm của nó, đã sập 99% chỉ trong vài phút (biểu đồ bên dưới). Việc này đã lừa được số tiền điện tử trị giá $2,3 triệu của các nhà đầu tư. Nhóm lừa đảo này, hoàn toàn không biết được danh tính ngay từ đầu, đến nay vẫn chưa xác định được.

Cho đến nay, đến năm 2021, có hơn 1.300 vụ lừa đảo bỏ trốn được thực hiện. Những vụ việc này bao gồm những vụ lừa đảo có phạm vi nhỏ hàng ngàn người đến những vụ mà toàn bộ người dùng bị chiếm đoạt hàng tỷ đôbằng ETH và bằng các loại coin khác.

Nguồn ảnh: TradingView and Reddit. Ví dụ về vụ Rug pull Token của WhaleFarm

Những Dấu Hiệu Cho Thấy Một Vụ Lừa Đảo Bỏ Trốn Và Rug Pull Sắp Xảy Ra. 

Mặc dù các vụ lừa đảo bỏ trốn và các vụ rug pull đã tăng gấp 3 lần vào năm ngoái nhưng tổng số tiền bị đánh cắp đang giảm xuống vì các nhà đầu tư đang học được cách nhận thức các dấu hiệu. Nếu bạn biết mình đang tìm kiếm điều gì thì việc phòng tránh các kế hoạch này sẽ trở nên dễ dàng hơn. Dưới đây là một số dấu hiệu thường thấy để giúp bạn tránh trở thành nạn nhân của một kế hoạch bỏ trốn như vậy.

Lợi Nhuận Quá Cao

Nhiều nhóm DeFi cung cấp để tạo điều kiện cho việc giao dịch token và cho vay bên trong, điều này tạo ra thêm lợi nhuận cho các nhà đầu tư trong nhóm. Ví dụ, WhaleFarm đã cung cấp tỷ suất vượt quá 100% APY. Nếu bạn thấy việc khai thác lợi suất mang lại lợi nhuận quá tốt so với thực tế thì đó có thể là một vụ lừa đảo. 

Các Nhà Sáng Lập Ẩn Danh

Nguồn ảnh: CryptoNetwork.news

Có thể có một lý do nào đó để những người sáng lập ẩn danh, từ lý do bảo mật và riêng tư đến các lý do cá nhân. Tuy nhiên, việc ẩn danh cũng khiến những kẻ xấu khó bị theo dõi hơn sau khi thực hiện một vụ lừa đảo. Nếu một dự án được bắt đầu mà không có danh tính, với các tài khoản truyền thông xã hội mới được tạo trong vòng vài ngày hay vài tiếng sau khi ra mắt thì đó là một dấu hiệu cảnh báo. 

Nếu các dự án không có mối liên hệ nào với các dự án thành công khác hoặc toàn bộ cộng đồng crypto, đó cũng là một dấu hiệu cảnh báo. Hãy tìm trên trang web của dự án để biết các thông tin về nhóm dự án. Nếu nó chỉ là một mớ bồng bông thì hãy tiến hành (nếu có) một cách thật cẩn trọng. 

Giá Coin Tăng Vọt

Với bất kỳ tài sản nào, nếu bạn không thể hiểu tại sao giá trị lại tăng lên một cách nhanh chóng, thì hãy cẩn thận. Những kẻ lừa đảo có thể thổi phồng một dự án bằng cách huy động vốn hoặc tạo ra các sự cường điệu giả mạo để thu hút mọi người tham gia vào bằng cách khai thác “FOMO” - nỗi sợ bỏ lỡ. Hãy tìm những lý do chính đáng, chẳng hạn như danh sách sàn giao dịch mới, các thông báo hợp tác hay các tin tức thật khác, những tin tức có thể dẫn đến sự tăng giá đột biến. Nếu những thông tin này không tồn tại, đây có thể là một vụ rug pull hoặc kế hoạch pump-and-dump. Hãy tiếp tục nghi ngờ nếu bạn không có lý do nào đủ tốt để loại bỏ sự nghi ngờ này. 

Chiến Thuật Tiếp Thị Mở Rộng

Hầu hết các kế hoạch lừa đảo crypto đều được thiết kế với suy nghĩ về một vụ rug pull. Do đó, các trường hợp sử dụng cho token và nhóm là mơ hồ và không thực tế. Thay vào đó, các nhà sáng lập dựa trên các bài đăng trên mạng xã hội, những người có ảnh hưởng về crypto và quảng cáo trả phí để nhận được sự hỗ trợ. Hãy cố gắng hiểu về những trường hợp sử dụng hợp pháp cho một dự án trước khi nhảy vào một token hay một nhóm mới. Tất cả những gì phóng đại và thêu dệt lên đều không mang lại cho ai bất kỳ lợi ích gì. 

Không Có Khóa Thanh Khoản

Hầu hết các nhóm thanh khoản hợp pháp đều khóa tiền của nhà đầu tư trong một khoảng thời gian nhất định. Điều này làm được 2 việc. Đầu tiên, tính thanh khoản nhóm cần thiết cho việc hoán đổi token, cho vay và các hoạt động khác để chúng được đảm bảo, từ đó nhóm có thể tiếp tục hoạt động. Thứ hai, nó giúp tránh việc những người sáng lập nhanh chóng vơ vét sạch nhóm khi nó đạt đến một kích thước nhất định và bỏ trốn với số tiền trong đó. Một nhóm có khóa giúp bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư. Nếu không có khóa, thì đây lại là một dấu hiệu cảnh báo khác. 

Làm Cách Nào Để Phòng Tránh Một Vụ Rug pull Crypto

Bằng cách luôn thận trọng và dè chừng các dấu hiệu đã nêu trên, các nhà đầu tư có thể giảm bớt rủi ro của việc bị mắc kẹt trong một vụ rug pull. Các nhà đầu tư khôn ngoan sẽ luôn thận trọng khi tiến vào những thị trường mới hoặc đầu tư vào những nhóm mới. Lòng tham có thể khiến các quyết định kinh doanh tồi tệ dường như được an toàn hơn nhiều so với những quyết định khác, vì vậy việc biết được các dấu hiệu của những hành vi lừa đảo sẽ làm giảm nguy cơ để bản thân trở thành con mồi trong các vụ rug pull. 

Tóm lại, để tránh khỏi các vụ lừa đảo và rug pull tiềm ẩn trong các dự án crypto cũng cần sự nhận thức rõ ràng trước khi đầu tư và việc nghiên cứu của riêng bạn. Dưới đây là một số cách khác để kiểm tra tính hợp pháp của bất kỳ dự án nào. 

Kiểm Tra Thanh Khoản

Một cách để đánh giá tính hợp pháp của token là kiểm tra thanh khoản của nó. Các dự án hợp pháp thường có thanh khoản đến hàng triệu đô. Các dự án này khóa một số lượng token đáng kể trong một khoảng thời gian dài và nhấn mạnh thêm một lần nữa, là chúng không thể được rút ra khỏi nhóm thanh khoản trong suốt khung thời gian đó. Hãy kiểm tra thời gian staking của dự án và xác minh lượng thanh khoản thuộc về các chủ sở hữu của dự án. Các nền tảng hợp pháp như PancakeSwap và Uniswap thường có sẵn thông tin thanh khoản.

Đánh Giá Github, Whitepaper và Các Kênh Truyền Thông Xã Hội

Github là trung tâm cơ sở mã dành cho các dự án DeFi, thường chứa các hoạt động phát triển của chúng. Việc theo dõi các kênh này là cần thiết, cũng như các kênh truyền thông xã hội của dự án bao gồm Telegram, Twitter, … Nếu dự án đó dường như không trải qua bất kỳ sự phát triển tích cực nào và là một nhánh của một dự án khác thì đây có thể là một điềm báo xấu.

Xác Nhận Độ Tin Cậy Của Nhóm

Bất kỳ dự án nào có khả năng là một vụ rug pull đều phải được xác định bởi các chủ sở hữu và các nhà tạo lập ra nó. Mức độ liên quan của họ đối với không gian tiền điện tử, cũng như đối với những lần tham gia trước đó, việc theo dõi các hồ sơ, truyền thông xã hội, lịch sử trong ngành và các kết nối đều phải được tăng lên nếu họ muốn đạt được sự tín nhiệm. Càng có nhiều câu hỏi hơn các câu trả lời về các chủ sở hữu và nhóm dự án thì dự án càng có khả năng là một trò lừa đảo. 

Xem Xét Các Chủ Sở Hữu Và Các Danh Sách Trên Nền Tảng DEX

Nếu một token chỉ có một vài chủ sở hữu và không được giao dịch tích cực trên nhiều nền tảng thì có thể đó là một vụ rug pull đang chờ đợi bạn. Các công cụ như Etherscan và CoinGecko có thể tiết lộ nhiều thông tin hơn về một token. 

Bạn Có Nên Tiếp Tục Đầu Tư Vào DeFi?

DeFi là một ngành công nghiệp trẻ với tiềm năng to lớn. Nó cung cấp sự tự do trong việc vay tiền mà không có bất kỳ hạn chế nào trong lịch sử tín dụng. Tất cả những gì bạn cần để vay được là tài sản thế chấp. Ngoài ra, ngân hàng DeFi thực sự mang tính riêng tư, vì không có cơ quan quyền lực tập trung nào tham gia vào việc đưa ra các điều khoản hoặc thu phí giao dịch cao. Tuy nhiên, nhược điểm của một không gian không được kiểm soát như vậy chính là bất kỳ ai cũng có thể niêm yết một tài sản không có sự kiểm soát tập trung lên đó. Không ai có thể biết rằng liệu một dự án có lừa đảo hay không và đó có phải là nơi những vụ rug pull xảy ra hay không. 

Giống với bất kỳ công nghệ mới nào, những người tham gia phi đạo đức trong không gian crypto sẽ cố gắng hết sức để lừa những người ít kiến thức và kinh nghiệm. Với nhiều dự án mới, giá có thể bị thổi phồng lên trong thời gian ngắn và đôi khi có thể rất khó để phân biệt được giữa sự cường điệu và thực tế. 

Đầu tư vào DeFi nói tóm lại cũng phụ thuộc vào số tiền hiện có và khả năng chịu rủi ro của bạn. Hãy đảm bảo rằng bạn thực hiện nghiên cứu phù hợp trước khi đầu tư vào một dự án và thật sự hiểu mọi thứ về dự án đó. Các nền tảng và công cụ trực tuyến như Etherscan có thể giúp bạn đánh giá tính hợp pháp của các khoản đầu tư. 

Kết Luận

Các vụ rug pull thường được lên kế hoạch rất chi tiết và được thực hiện một cách trắng trợn. Các token được tạo ra hứa hẹn sẽ có những phát triển thú vị và thu hút nhiều sự chú ý trong một khoảng thời gian ngắn. Tuy nhiên, thay vì tiến hành bán token, các nhóm đứng sau trò lừa đảo này đang dàn dựng một vụ lừa đảo trốn thoát. Các nhà đầu tư thường không nhận ra điều đó cho đến khi token bị rút hết giá trị và những người tạo ra nó đã biến mất từ lâu. 

Với mức độ quan tâm ngày càng tăng đối với crypto, kéo theo việc stake cũng ngày càng tăng cao theo. Những kẻ lừa đảo đang liên tục tìm cách để kiếm tiền nhanh chóng từ những nạn nhân không có sự phòng bị. Bằng cách theo dõi các dấu hiệu thường thấy của các vụ lừa đảo trốn thoát và tiến hành thẩm định các dự án có triển vọng, bạn có thể làm giảm nguy cơ để mình trở thành nạn nhân tiếp theo.